Notaris Appel.

Notarisappel
Synoniemen: Geen.
Herkomst: Nederland. Geteeld door notaris J.H.Th.W. van den Ham te Lunteren in 1890, verspreid in 1899 tijdens de fruittentoonstelling in Lunteren. Vermoedelijk een zaailing van de Princesse Noble waar de vrucht veel overeenkomsten mee heeft. Een van de bekendste, misschien wel de bekendste appel van Nederland. Hoe komt een appel aan zo`n opmerkelijke naam?  Het was de Lunterense notaris die zich in de tweede helft van de 19e eeuw op de ontwikkeling van nieuwe fruitrassen stortte. Notaris Van den Ham werd gedreven, evenals Prof. Jean Baptiste van Mons (Brussel 1765-1842 Leuven),door het idee dat de bestaande fruitrassen aan degeneratie onderhevig waren. Daarom richtte hij in 1873 de befaamde Luntersche Tuinbouwvereniging op. Met een bewonderenswaardige ijver stortten de leden zich op het uitzaaien van appel- en perenzaden, het opkweken van de zaailingen en het selecteren van nieuwe betere rassen. De resultaten van hun baanbrekende werk mogen er zijn: Lemoenappel, Luntersche Pippeling, Luntersche Precent, Tante Dora, Oranjeappel en de peer Beurré Van den Ham. Met deze nieuwe selecties zijn op diverse land- en tuinbouwtentoonstellingen in binnen- en buitenland prijzen in de wacht gesleept. Het huishoudelijk reglement van de Lunterse Tuinbouwvereniging was kort en bondig: 1. Wie lid is blijft lid, 2 een jaarlijkse contributie wordt niet geheven.
Vrucht:
plukrijp:	eind september – begin oktober.
consumptierijp:	november tot januari.
afmetingen:	middelgroot, 65mm breed, 58-63mm hoog, soms iets hoger dan breed, rondevormgeving tot schijnbaar hooggevormd, ietsje kantig, afgeplat aan kelk en steelzijde (volgens andere auteurs groot, breed-conisch, hoger dan breed, conisch naar de kelk.)
kelkholte:	breed, vlak tot middeldiep, ietsje geribd.
kelk:	klein tot middelgroot, open tot halfopen, blaadjes smal, kort, spits, opstaand, een weinig naar buiten gebogen.
steelholte:	middeldiep, middelbreed, bruingeel.
steel:	kort, middeldik, 15mm lang, 3mm dik. Vrij diep ingeplant.
schil:	ietsje glad, mat. Als ze rijp zijn: wasachtig. De schil is vrij hard, schillen voor consumptie wordt aanbevolen.
grondkleur:	lichtgroen. Rijp: kanariegeel.
dekkleur:	zalmkleurige blos en gestreept, schilstippels lichtbruin, weinig opvallend.
vruchtvlees:	wit tot lichtgeel, middelvast, sappig, aangenaam zoet, aromatisch.
klokhuis:	matig groot, goed bezet met zaden.
Gevoelig voor: schurft. kanker op bepaalde gronden. in het bijzonder voor topkanker. stip. beurtjaar gevoelig.
Oogst: Eind september, veel vroegtijdige vruchtval voor boomrijpheid, matig tot goede opbrengsten op latere leeftijd; drukgevoelig. Opbrengst acceptabel door de grootte der vruchten.
Bewaren: Natuurlijke opslag goed. Koelopslag tot eind januari (bewaarstip). Kunnen matig lang bewaard worden, voor de Kerstdagen consumeren.
Gebruik: Zeer goede handappel / dessertappel. Appelmoes en sap.
Boom: Groeit matig tot sterk. Kruinvorm breed uitgaand. Draagt vrij laat maar wel regelmatig. Vormt grote boom.
Bloei: Middelvroeg, is vorst gevoelig. Stuifmeel is slecht. Met eigen stuifmeel matige tot geen opbrengst.
Groei: N.B. de geplaatste grafiek heeft betrekking op Bongerd Groote Veen,  groei van bomen is sterk afhankelijk van plaatselijke omstandigheden!
Gelijke bloeiers:
Bestuiving: Het stuifmeel van de Notarisappel is triploïd met een kiemingspercentage van 10-20%.
Bevruchters: Cox Orange Pippin. Early Victoria. Golden Dilicious. Groninger Kroon. James Grieve. Keswick Codlin. Lombarts Calville. Manks Codlin. Transparente Jaune. Transparente de Croncels. Zigeunerin.
Boomvorm: Breed uitgaande groei, hoogstam.
Onderstam: Voor alle onderstammen en boomvormen geschikt. Echter niet voor M27 en M9 de vruchten worden dan te groot en geven een slechte boomvorm.
Weerstandsvermogen: Hout, bloei en jonge vruchten zijn vorstgevoelig.
Standplaats: Alleen goed op humusrijke en goed doorlatende gronden, vruchten hebben op deze gronden een blos en zijn goed van kleur. Minder geschikt voor zware kleigronden. Plotselinge voedselstoornissen en wateroverlast hebben een ongunstig effect op boom en vruchten. Houdt niet van natte voeten. Het is aan te bevelen een standplaats in de luwte te kiezen.
Teeltwaarde: Niet voor industriëleproductie omwille van de late vruchtbaarheid en stipgevoeligheid. Voor handelsdoeleinden nog wel geschikt, mits de nodige bespuitingen worden uitgevoerd. Voor particulieren minder geschikt omwille van de onregelmatige groei en kankergevoeligheid op zwakker groeiende stammen.
Gelijkenissen: Princesse Noble.
Snoeien:
Oorzaak van verdwijnen: De Notarisappel stond in 1954 nog in de rassenlijst voor Fruitgewassen vermeld in de tweede categorie: “Rassen welke onder bepaalde omstandigheden kunnen worden aanbevolen”. In 1957 werd hij afgevoerd wegens een te lage productie, gevoeligheid voor stip, beurtjaren en sterk vatbaar voor kanker op bepaalde gronden. Notarisappel is één van de eerste namen die valt als mensen gevraagd worden een aantal oude appelrassen te noemen. Het is dan ook een kwalitatief goede appel. Dit ras kwam onder andere veel in de Betuwe en in Utrecht voor. De gevoeligheid voor kanker heeft het aanplanten niet bevorderd. Omdat M9 niet geschikt is voor dit ras, is er een groot deel van de aanplant met de komst van de M9 verdwenen. Kwalitatief is de Notarisappel echter een goed ras, vooral op droge gronden. Een liefhebbers ras bij uitstek!
Plantadvies: In het algemeen aan te raden, uiteraard wel rekening houden met standplaats, grondsoort en verzorging.
Diversen: Een der fijnste vruchten, zachtzure stevige appel voor de herfst. De vruchten bevatten veel vitamine C. Komt voor op de rassenlijst voor appels in Drenthe.
Brongegevens: Appelsoorten, Herbert Petzold, blz. 206. Zesde rassenlijst, 1948 blz. 29. Appel- en Perenboek, blz. 43. Nederlandse Fruitsoorten (1942). Verdwenen appel- en perenrassen, blz. 36. De Zaailingappel, (1904) Oude Fruitrassen in Noord-Nederland. J.Veel & J.Woltema.
05.09.2009